حمید اکبری

«چه نسبت خاک را با عالم پاک» و «دعوت زاغ از عقاب به مهمانی»: یادداشتی در باب شارلاتانیزم ظریف در نقل قول کردن از مصدق در سازمان ملل*                         حمید اکبری              یکی بود یکی نبود، زیر گنبد کبود یک کشوری بود به نام ایران. مردم این کشور به رهبری "منور الفکرانشان" نزدیک 115 سال پیش انقلاب مشروطه کردند تا قدرت را از شاه به عنوان "سلطان و ظل الله" مستبد سلب کنند و آنرا در اختیار مردم بوسیله نمایندگانشان در مجلس شورای ملی بگذارند تا راه برای تکامل بسوی حکومت مردم بر مردم هموار شود. موجب افتخار است که ایران اولین کشور در خاورمیانه و خاک اصلی آسیا (منهای روسیه و ژاپن) بود که حکومت دموکراتیک و پارلمانی را در چهارچوب یک قانون اساسی مدون مستقر کرد. از همان نخست و به شهادت تاریخ، دو نیرو تاب تحمل حکومت مشروطه را نداشتند، یکی سلطنت طلبان استبدادگرا و دیگری آخوندهای اسلامگرا. هر دوی این نیرو کم و بیش متکی بر نفوذ دولت های خارجی  از  جمله انگلستان و روسیه و بعدها آمریکا بودند ...

در تاریخ تحولات اجتماعی و سیاسی ایران، انقلاب مشروطیت برخوردار از جایگاه بزرگ بی همتاست.  پرسش این است که اهمیت مشروطیت از کجا ناشی می شود و چه معنایی در مشروطیت نهفته است که باعث جلوه ابدی آن خواهد بود؟  کدامیک از حوادث و آثار گوناگون مشروطیت رمز و راز ماندگاری آن به شمار می روند:  خیزش مردم برای دستیابی به عدالتخانه؟  صدور فرمان مشروطیت به وسیله مظفرالدین شاه؟  استقرار دموکراسی نوپا در چارچوب حکومت مشروطه؟  رویارویی اندیشه وران روشنفکر با متحجرین خشک اندیش مذهبی؟  تلاش و تفوق آغازین در جدایی دین از حکومت؟  یورش محمد علی شاه به مجلس و پی آمدش، که به عزل او از پادشاهی منجر شد؟  مقاومت حماسی ستارخان و باقرخان در محله امیرخیز تبریز و سپس نبرد ملی آذربایجانی ها در کنار ایلات و عشایر برای در هم شکستن استبداد صغیر؟  مشارکت زنان در انقلاب مشروطیت؟  طرح لوایح مترقی برای اصلاحات اجتماعی و سیاسی در دوره اول تقنینیه؟ روشن است که همه ی این حوادث دارای اهمیت به سزا و غیرقابل...

شهامت استثنایی دکتر بختیار در دفاع از آرمان های مشروطه حمید اکبری در مورد شهامت بختیار این خاطره ای است که آقای محمد مشیری یزدی، معاون دکتر بختیار، در چندین دیدار با نگارنده بر زبان آورد (نقل به مضمون): «روز بیست و دوم بهمن بود. ارتش اعلام بی طرفی کرده بود. من در دفتر نخست وزیری بودم. از طرف افسران گارد محافظ به من خبر دادند که جمعیت در حال پیشروی به سوی کاخ نخست وزیری است و امنیت نخست وزیر و همه کارکنان در معرض خطر جدی قرار دارد. من به اتاق نخست وزیر رفتم. بختیار همچنان پشت میزش مشغول کار کردن بود. صدای همهمه از خیابان به گوش می رسید. مقابل میز نخست وزیر ایستادم. بختیار سرش را بلند کرد و رو به من گفت: «چی شده مشیری، ترسیدی»! روشن است که این شهامت استثنایی نخست وزیر ایران موجب پیشگیری از به قدرت رسیدن خمینی و سلطه سیاه حکومت او نشد. ولی آنچه ماندگار است، کارنامه ی دولتی است که به گفته آقای مشیری: «طول نداشت ولی عرض داشت». آنچه در «عرض» این دولت جلوه ی تاریخی دارد، باورمندی به اصول اساسی انقلاب مشروطه است. اصولی که در چهارچوب آن: _ حکومت مشروط به انتخ...